Madaniyat

Samarqand noni va oshi, ipak gilam va qogʻoz, Navroʻz va choyxona — shaharning jonli merosi.

Madaniyat

Oshxona

Samarqand oshi

Qatlam-qatlam damlanadigan, guruchi oqish qoladigan palov: goʻsht va sabzi qozonda aralashtirilmaydi, laganga guruch ustidan suziladi.

Samarqand noni

Oʻrtasi yupqa, gardishi qalin, yuzi yaltiroq tandir noni — Samarqandning eng mashhur taʼmi va uydagilarga olib boriladigan eng yaxshi sovgʻa.

Tandir somsa

Tandir devoriga yopishtirib pishiriladigan, qatlamli xamir ichida goʻsht, piyoz va dumba yogʻi boʻlgan issiq somsa — Samarqandda nonushtaning eng sevimli taomi.

Kabob

Choʻgʻda pishirilgan goʻsht, jigar va qiyma kabob — piyoz, sirka va issiq non bilan tortiladigan, Samarqand koʻchalarida tutuni anqib turadigan taom.

Manti

Koʻp qavatli qasqonda bugʻda pishiriladigan yirik chuchvara: ichida mayda toʻgʻralgan goʻsht, piyoz va dumba yogʻi yoki qovoq.

Shoʻrva

Qoʻy goʻshti, sabzi, kartoshka va koʻkatdan tayyorlanadigan quyuq shoʻrva — qaynatma yoki qovurma usulida, kosada non bilan tortiladi.

Norin

Qoʻlda ingichka kesilgan xamir va mayda toʻgʻralgan qazi-ot goʻshtidan tayyorlanadigan sovuq taom — toʻy va mehmondorchilikning nafis gazagi.

Dimlama

Goʻsht va mavsumiy sabzavotlar qatlam-qatlam terilib, oʻz sharbatida sekin dimlanadigan yozgi taom — suv deyarli qoʻshilmaydi.

Sumalak va halim

Navroʻz dasturxonining ikki «sabrli» taomi: undirilgan bugʻdoy sharbatidan tun boʻyi pishiriladigan sumalak va bugʻdoy bilan goʻshtdan qaynatiladigan halim.

Nisholda, holvaytar va boshqa shirinliklar

Oppoq koʻpiksimon nisholda, qizgʻish holvaytar, parvarda va navvot — Samarqand dasturxonida choy bilan tortiladigan anʼanaviy shirinliklar.

Koʻk choy va choy odobi

Choynakda damlanib, uch marta «qaytariladigan» koʻk choy — har qanday suhbat, savdo va mehmondorchilikning boshlanishi.

Uzum, qovun va quruq mevalar

Zarafshon vodiysining quyoshli bogʻlari bergan uzum, qovun, oʻrik va anor — yangi uzilgan holda ham, mayiz va qoqi koʻrinishida ham Samarqand bozorlarining eng yorqin rastasi.

Madaniyat

Hunarmandchilik

Samarqand qogʻozi

Tut poʻstlogʻidan qoʻlda quyilib, marmar bilan silliqlanadigan sargʻish qogʻoz — Islom olamining oltin davri yozuv materiali, bugun Konigilda qayta tiklangan.

Ipak gilamlar

Tabiiy boʻyoqlarda boʻyalgan ipakdan qoʻlda toʻqiladigan gilamlar — Samarqandda bu hunarni pilladan tayyor gilamgacha bir ustaxonada koʻrish mumkin.

Soʻzana va kashtachilik

Oq zaminga qizil va qora iplarda tikilgan yirik gullar — Samarqand soʻzanasi; uning yonida Urgutning kashtali doʻppilari va bugungi ustalarning ishlari.

Kulolchilik

Afrosiyobning kufiy yozuvli kosalaridan Urgut ustalarining sirli lagan va koʻzalarigacha — Samarqand kulolchiligi ming yildan ortiq tarixga ega.

Yogʻoch oʻymakorligi

Goʻri Amir va Ruhobodning naqshin eshiklaridan mahalla uylarining ustunlarigacha — Samarqand ustalari yogʻochga girih va islimiy naqshlarni asrlar davomida oʻyib kelgan.

Ganchkorlik

Gips va tuproq aralashmasi — ganchga oʻyib ishlanadigan oppoq naqshlar va Tillakorining zarhal «kundal» bezagi: Samarqand obidalarining ichki dunyosi.

Koshin va mayolika

Shohi Zindaning oʻymakor sirli terrakotasi, Registon peshtoqlaridagi mozaika va Goʻri Amir gumbazining koshinlari — Samarqandning «moviy» qiyofasini yaratgan hunar.

Zardoʻzlik va doʻppidoʻzlik

Zar ip bilan tikiladigan hashamatli kashta va har bir vohaning oʻz naqshiga ega doʻppisi — Samarqand va Urgutda bugun ham davom etayotgan igna hunarlari.

Madaniyat