Samarqand oshi
Qatlam-qatlam damlanadigan, guruchi oqish qoladigan palov: goʻsht va sabzi qozonda aralashtirilmaydi, laganga guruch ustidan suziladi.
Samarqand noni
Oʻrtasi yupqa, gardishi qalin, yuzi yaltiroq tandir noni — Samarqandning eng mashhur taʼmi va uydagilarga olib boriladigan eng yaxshi sovgʻa.
© Benjamin Goetzinger, CC BY-SA 4.0
Qanday non
Samarqand noni tandirda yopiladigan obi non turiga kiradi: oʻrtasi yupqa va chekich bilan naqshlangan, gardishi qalin, qobigʻi esa yaltiroq-qizgʻish. Chekich — mix tishli yogʻoch tamgʻa: u nonni bezabgina qolmay, oʻrtasidagi bugʻni chiqarib, xamirning koʻpchib ketishiga yoʻl qoʻymaydi. Tandirga yopishdan oldin non orqasiga namakob sepiladi, pishayotganda yuziga suv sevalanadi — jilosi shundan.
Samarqandning oʻzida nonning oʻnlab nomi bor: noni osiyoyi, noni poʻlati, noni zargaroni, noni tafton, noni taroki va boshqalar. Zich xamiri tufayli Samarqand noni safarga olib ketishga qulay, shu bois mehmonlar uni Siyob bozoridan toʻrva-toʻrva qilib uyiga olib ketishadi.
Rivoyat
Rivoyatga koʻra, Buxoro hukmdori Samarqand nonini tatib koʻrib, shaharning eng yaxshi novvoyini oʻz saroyiga olib ketgan. Ammo Buxoroda yopilgan non avvalgidek chiqmagan. Hukmdor Samarqanddan un keltirtirgan, keyin suv ham — foydasi boʻlmagan. Shunda novvoy: «Nonga Samarqandning havosi yetishmayapti», — degan ekan. Hukmdor novvoyni qoʻyib yuborib, nonni Samarqanddan keltirtirib turishga rozi boʻlgan.
Non odobi
Oʻzbek xonadonida non muqaddas: u pichoq bilan kesilmaydi, qoʻl bilan ushatiladi, teskari qoʻyilmaydi. Yerga tushgan nonni koʻtarib, baland joyga — qushlar uchun — qoʻyib qoʻyishadi. Yangi tugʻilgan chaqaloqning boshi ostiga non qoʻyish, safarga ketayotgan yigitga nondan tishlatib, qolganini uning qaytishigacha saqlab qoʻyish kabi odatlar hozir ham tirik.
Oshxona
Oshxona
Tandir somsa
Tandir devoriga yopishtirib pishiriladigan, qatlamli xamir ichida goʻsht, piyoz va dumba yogʻi boʻlgan issiq somsa — Samarqandda nonushtaning eng sevimli taomi.
Kabob
Choʻgʻda pishirilgan goʻsht, jigar va qiyma kabob — piyoz, sirka va issiq non bilan tortiladigan, Samarqand koʻchalarida tutuni anqib turadigan taom.
Manti
Koʻp qavatli qasqonda bugʻda pishiriladigan yirik chuchvara: ichida mayda toʻgʻralgan goʻsht, piyoz va dumba yogʻi yoki qovoq.
Shoʻrva
Qoʻy goʻshti, sabzi, kartoshka va koʻkatdan tayyorlanadigan quyuq shoʻrva — qaynatma yoki qovurma usulida, kosada non bilan tortiladi.
Norin
Qoʻlda ingichka kesilgan xamir va mayda toʻgʻralgan qazi-ot goʻshtidan tayyorlanadigan sovuq taom — toʻy va mehmondorchilikning nafis gazagi.
