Ipak gilamlar
Tabiiy boʻyoqlarda boʻyalgan ipakdan qoʻlda toʻqiladigan gilamlar — Samarqandda bu hunarni pilladan tayyor gilamgacha bir ustaxonada koʻrish mumkin.
Samarqand qogʻozi
© Enric, CC BY-SA 4.0
Tut poʻstlogʻidan qoʻlda quyilib, marmar bilan silliqlanadigan sargʻish qogʻoz — Islom olamining oltin davri yozuv materiali, bugun Konigilda qayta tiklangan.
Oltin davr qogʻozi
IX–X asrlarda Samarqand qogʻozi Islom olamidagi eng yaxshi yozuv materiallaridan biri hisoblangan. Ibn Sinoning zamondoshi, adib Saʼolibiy yozishicha, u Misr papirusini va ilgari ustiga yoziladigan terini siqib chiqargan: «juda chiroyli, nozik va yozish uchun juda qulay». Texnologiya Samarqanddan Bagʻdodga, u yerdan butun Islom olami boʻylab Andalusiyagacha tarqalgan.
Uzoq vaqt qogʻoz sirini Samarqandga 751-yilgi Talas jangida asir tushgan xitoylik ustalar olib kelgan, degan rivoyat yurgan. Biroq arxeologik topilmalar mintaqada qogʻoz bundan ancha oldin maʼlum boʻlganini koʻrsatadi, shu bois tarixchilar bu hikoyani afsonaga yaqin deb biladi. Bobur esa «Boburnoma»da Konigildan oqib keladigan suvlar aylantiradigan tegirmonlarda dunyodagi eng yaxshi qogʻoz tayyorlanishini yozgan.
Konigilda qayta tugʻilish
XIX asrda fabrika qogʻozi hunarmandlar mahsulotini siqib chiqardi va qadimiy texnologiya unutildi. 1990-yillarning ikkinchi yarmida aka-uka Zarif va Islom Muxtorovlar Samarqand chekkasidagi Konigil mavzesida, Siyob arigʻi boʻyida ustaxona ochib, bir necha yillik izlanishlardan soʻng hunarni qayta tikladi. «Meros» ustaxonasida qogʻoz yosh tut novdalarining poʻstlogʻidan tayyorlanadi: poʻstloq qaynatiladi, ichki tolasi toʻqmoqlarda xamirsimon massaga aylantiriladi, elakda quyiladi, quritiladi va marmar yoki shox bilan silliqlanadi.
Oqartirilmagani uchun qogʻoz sargʻish tusda boʻladi va juda uzoq saqlanadi. Undan qadimiy qoʻlyozmalarni taʼmirlashda va miniatyura chizishda foydalaniladi. Ustaxonada butun jarayonni koʻrish, bir varaqni oʻzingiz quyib koʻrish hamda qogʻozdan yasalgan bloknot, niqob va qoʻgʻirchoqlarni sotib olish mumkin.
Hunarmandchilik
Hunarmandchilik
Soʻzana va kashtachilik
Oq zaminga qizil va qora iplarda tikilgan yirik gullar — Samarqand soʻzanasi; uning yonida Urgutning kashtali doʻppilari va bugungi ustalarning ishlari.
Kulolchilik
Afrosiyobning kufiy yozuvli kosalaridan Urgut ustalarining sirli lagan va koʻzalarigacha — Samarqand kulolchiligi ming yildan ortiq tarixga ega.
Yogʻoch oʻymakorligi
Goʻri Amir va Ruhobodning naqshin eshiklaridan mahalla uylarining ustunlarigacha — Samarqand ustalari yogʻochga girih va islimiy naqshlarni asrlar davomida oʻyib kelgan.
Ganchkorlik
Gips va tuproq aralashmasi — ganchga oʻyib ishlanadigan oppoq naqshlar va Tillakorining zarhal «kundal» bezagi: Samarqand obidalarining ichki dunyosi.
Koshin va mayolika
Shohi Zindaning oʻymakor sirli terrakotasi, Registon peshtoqlaridagi mozaika va Goʻri Amir gumbazining koshinlari — Samarqandning «moviy» qiyofasini yaratgan hunar.
