Samarqand noni
Oʻrtasi yupqa, gardishi qalin, yuzi yaltiroq tandir noni — Samarqandning eng mashhur taʼmi va uydagilarga olib boriladigan eng yaxshi sovgʻa.
Samarqand oshi
Qatlam-qatlam damlanadigan, guruchi oqish qoladigan palov: goʻsht va sabzi qozonda aralashtirilmaydi, laganga guruch ustidan suziladi.
© Shuhrataxmedov, CC BY-SA 3.0
Boshqa palovlardan farqi
Oʻzbekistonda palovning oʻnlab turi bor, ammo Samarqand oshini bir qarashda tanish mumkin: guruch oqish, sabzi va goʻsht esa uning ustida alohida qatlam boʻlib turadi. Sir — pishirish tartibida. Fargʻona yoki Toshkent palovida piyoz, goʻsht va sabzi birga qizartirib qovuriladi, guruch esa zirvak bilan aralashib ketadi. Samarqandda avval goʻsht qizartiriladi, soʻng piyoz tashlab bir-ikki kovlanadi, somoncha toʻgʻralgan sariq sabzi esa tekis qatlam qilib yoyiladi va qovurilmay, kovlanmay turib darhol suv quyiladi.
Zirvak yetilgach, yuvilgan guruch ustiga bir tekis solinadi va osh oxirigacha aralashtirilmaydi. Damlash oʻrtasida oshpaz guruch qatlamini kapgir bilan bir marta agʻdaradi — buni «xomdam» deyishadi: ortiqcha bugʻ chiqadi, osh lanj boʻlib qolmaydi. Suzishning ham qoidasi bor: laganga avval guruch gumbaz qilib solinadi, ustiga sabzi va goʻsht teriladi.
Yogʻi, dasturxoni va bayramlari
Samarqand atrofida, ayniqsa Konigil mavzesida, oshni zigʻir yogʻida damlash anʼanasi saqlangan: bu yerda zigʻir yogʻi hozir ham eski usulda olinadi, mehmonlar uchun osh damlash boʻyicha mahorat darslari oʻtkaziladi. Toʻylarda tong saharda tortiladigan «nahorgi osh» esa yuzlab mehmonni bir dasturxonga yigʻadi.
2016-yilda «Palov madaniyati va anʼanalari» YUNESKOning nomoddiy madaniy meros roʻyxatiga kiritildi. 2025-yil avgustida Samarqandda ilk «Samarqand oshi» xalqaro festivali oʻtdi: «Boqiy shahar» majmuasida 55 nafar oshpaz bitta qozonda 7 tonna osh damladi. Oshni achchiq-chuchuk salati bilan yeb, ustidan koʻk choy ichish odat.
Oshxona
Oshxona
Tandir somsa
Tandir devoriga yopishtirib pishiriladigan, qatlamli xamir ichida goʻsht, piyoz va dumba yogʻi boʻlgan issiq somsa — Samarqandda nonushtaning eng sevimli taomi.
Kabob
Choʻgʻda pishirilgan goʻsht, jigar va qiyma kabob — piyoz, sirka va issiq non bilan tortiladigan, Samarqand koʻchalarida tutuni anqib turadigan taom.
Manti
Koʻp qavatli qasqonda bugʻda pishiriladigan yirik chuchvara: ichida mayda toʻgʻralgan goʻsht, piyoz va dumba yogʻi yoki qovoq.
Shoʻrva
Qoʻy goʻshti, sabzi, kartoshka va koʻkatdan tayyorlanadigan quyuq shoʻrva — qaynatma yoki qovurma usulida, kosada non bilan tortiladi.
Norin
Qoʻlda ingichka kesilgan xamir va mayda toʻgʻralgan qazi-ot goʻshtidan tayyorlanadigan sovuq taom — toʻy va mehmondorchilikning nafis gazagi.
