Tadbirlar va bayramlar

Uch kunlik bayram

«Samarqand oshi» festivali Turizm qoʻmitasi tashabbusi bilan 2025-yil 1–3-avgust kunlari ilk bor keng miqyosda oʻtkazildi; maqsad — gastronomik turizmni rivojlantirish va Samarqand oshxonasini dunyoga tanitish. Birinchi kuni Sulton Hovand Beka — Ishratxona majmuasida Oʻzbekistonning turli hududlaridan kelgan ustalar 5 kilogrammlik oʻz osh turlarini damladi. Ikkinchi kuni Alisher Navoiy koʻchasida 20 dan ortiq xorijiy oshpaz oʻz milliy taomlarini namoyish etdi.

Uchinchi kuni asosiy tadbir — «Silk Road Samarkand» majmuasidagi «Boqiy shahar»da 50 nafar mahalliy va 5 nafar xorijiy oshpaz maxsus qozonda 7 tonnadan ortiq osh damladi. Festivalda jami 200 dan ortiq oshpaz bellashdi, 20 dan ortiq osh turi tayyorlandi, 30 metrlik kabob pishirildi. Ozarbayjon, Malayziya, Qatar, Quvayt, Yaponiya, Pokiston, Turkiya, Tojikiston, Indoneziya, Xitoy, Hindiston, Polsha va boshqa davlatlardan oshpazlar qatnashdi; tayyorlangan osh mehribonlik uylari, internatlar va qariyalar uylariga tarqatildi.

Keyingi festival

Festivalning keyingi nashri rasman eʼlon qilinmagan. Turizm qoʻmitasi va Samarqand viloyati hokimligi xabarlarini kuzatib boring; ungacha Samarqand oshini shahar choyxonalarida yoki Konigildagi mahorat darslarida tatib koʻrishingiz mumkin.

Bayram tarixi

1996-yil 18-oktabrda, Amir Temur tavalludining 660 yilligi nishonlangan kunlarda, Samarqand shahri «Amir Temur» ordeni bilan taqdirlandi va bu kunni Samarqand shahri kuni deb nishonlash taklif etildi. Oʻsha kuni shaharda Amir Temur haykali ham ochilgan. Shundan beri 18-oktabr har yili shahar bayrami sifatida keng nishonlanadi.

Qanday nishonlanadi

Bayram anʼanaviy ravishda Goʻri Amir maqbarasida Qurʼon tilovati bilan boshlanadi. Kun davomida markaziy koʻcha va maydonlarda milliy va folklor dasturlari, konsertlar, pazandachilik koʻrgazmalari, mahalla yarmarkalari va sport tadbirlari oʻtkaziladi. Masalan, 2019-yilda bayram kuni barcha tarixiy obida va muzeylarga kirish bepul qilingan, minglab samarqandliklar ekomarafonda yugurgan. Bayram kunlari markazdagi baʼzi koʻchalarda transport harakati cheklanadi — shaharni piyoda kezish uchun ajoyib payt.

Poyga haqida

Samarkand Marathon 2019-yilda Oʻzbekiston Madaniyat va sanʼatni rivojlantirish jamgʻarmasi tashabbusi bilan mamlakat tarixidagi birinchi xalqaro xayriya yugurishi sifatida tashkil etilgan. Ilk poygada — yarim marafonda — 25 davlatdan 1176 kishi 21, 10 va 2 km masofalarda yugurgan. Poyganing asosiy gʻoyasi — imkoniyati cheklangan insonlar uchun inklyuzivlik va madaniy obidalarning ochiqligiga eʼtibor qaratish. 2022-yildan dasturga toʻliq marafon (42,2 km) qoʻshildi; poyga AIMS (Xalqaro marafonlar va yoʻl poygalari assotsiatsiyasi) aʼzosi.

Start va marra Registon maydoni yonida: marshrut Shohi Zinda tomon, eski mahallalar va shahar koʻchalari orqali «Silk Road Samarkand» majmuasigacha boradi. 2025-yilgi poygada 50 dan ortiq davlatdan 8 mingdan ziyod yuguruvchi qatnashgan.

2026-yilgi dastur

2026-yilgi poyga 7–8-noyabr kunlari boʻladi: 7-noyabr kechqurun 5 km yugurish va imkoniyati cheklangan insonlar uchun bepul inklyuziv 5 km boʻladi, 8-noyabr ertalab soat 8:00 da marafon, 8:10 da yarim marafon start oladi. Shuningdek 10 km, 2 km va bolalar uchun qisqa masofalar bor. Roʻyxatdan oʻtish va narxlar — rasmiy saytda; poyga kunlari markazda transport harakati cheklanadi.

Bayram qanday oʻtadi

Navroʻz — Oʻzbekistonning eng sevimli bayramlaridan biri va 21-mart rasmiy dam olish kuni. Bayramdan bir necha kun oldin mahallalarda hashar boʻladi, koʻchalar tozalanadi, mart oyi boʻyi konsert va sayllar davom etadi. Bayram arafasida ayollar tun boʻyi sumalak pishiradi, halim va koʻk somsa tayyorlanadi; 21-mart kuni ertalab sumalak qoʻni-qoʻshni va mehmonlarga ulashiladi.

Samarqandda bayram kunlari shahar bogʻlari, mahallalar va madaniyat maskanlarida konsertlar, xalq oʻyinlari, kurash bellashuvlari va hunarmandlar yarmarkalari oʻtkaziladi; soʻnggi yillarda bayram tadbirlari «Silk Road Samarkand» majmuasidagi «Boqiy shahar»da ham boʻlmoqda. 2009-yildan Navroʻz YUNESKOning nomoddiy madaniy meros roʻyxatida.

Mehmonlar uchun

Bayram kunlari Samarqandga ichki sayyohlar ham koʻp keladi, shu bois mehmonxona va poyezd chiptalarini oldindan band qiling. Sumalak tatib koʻrish taklifini rad etmang — bu yaxshi niyat ramzi.

Festival haqida

IV Xalqaro kashtachilik festivali 2026-yil 17–19-aprel kunlari Samarqandning tarixiy markazida, asosiy yarmarka Islom Karimov koʻchasida oʻtdi. Unda Oʻzbekiston viloyatlari hamda Tojikiston, Qozogʻiston, Qirgʻiziston va Turkmanistondan 110 dan ortiq hunarmand ishtirok etdi. Festival Turizm qoʻmitasi tomonidan tashkil etilgan.

Dasturda ustalar tikkan soʻzana va kashta asarlari koʻrgazmasi, mahorat darslari, milliy suvenirlar yarmarkasi va folklor jamoalarining chiqishlari boʻldi; mehmonlar Markaziy Osiyo xalqlarining etnik kiyimlarini koʻrishi va sotib olishi mumkin edi. Ayniqsa Shahrisabzning iroqi choki, turk va tojik gulli kashtalari eʼtiborni tortdi; yarmarkada qoraqalpoq kulolchiligi va Margʻilon ipaklari ham namoyish etildi.

Mehmonlar uchun

Festival — soʻzana, kashtali doʻppi va yostiq jildlarini bevosita ustalardan sotib olish, tikish usullarini yaqindan koʻrish uchun qulay imkoniyat. Kelgusi festival sanasi Turizm qoʻmitasi xabarlarida eʼlon qilinadi.

Festival haqida

Oʻzbekistondagi birinchi xalqaro paraplan festivali 2025-yil 10–11-may kunlari Samarqand viloyatining Urgut tumanidagi Andak hududida oʻtdi: unda 15 dan ortiq davlatdan 100 dan ziyod paraplanchi qatnashgan. Tomoshabinlar uchun gastronomik dastur ham tashkil etilib, 20 metrlik kabob tayyorlangan.

2026-yilda festival 6–10-may kunlari yana Urgutda boʻlib oʻtdi. Musobaqalar ayollar, milliy va umumiy yakka toifalarda oʻtkazildi; Oʻzbekiston, Rossiya va Qozogʻistondan sportchilar qatnashdi, Qirgʻiziston va Tojikistondan ham ishtirokchilar kutildi.

Tomoshabinlar uchun

Festival maydoni togʻ yonbagʻrida joylashgan: 2025-yilda avtomobillar harakati cheklangani sababli tomoshabinlar taxminan 2 km yoʻlni piyoda bosib oʻtgan. Qulay poyabzal, bosh kiyim va suv olib boring. Urgutga borganingizda Chor-Chinor bogʻi va Urgut bozorini ham koʻrib keling.

Bayram tarixi

1991-yil 31-avgustda Oʻzbekiston Oliy Kengashi mamlakat mustaqilligini eʼlon qildi; shundan beri 1-sentabr Mustaqillik kuni sifatida nishonlanadi va rasmiy dam olish kuni hisoblanadi. 2026-yilda mustaqillikning 35 yilligi nishonlandi. Bayram oldidan mahallalarda hashar oʻtkazilib, koʻchalar va xiyobonlar bezatiladi, shahar bayroqlar va chiroqlar bilan yasantiriladi.

Samarqandda

Bayram kunlari Samarqandda odatda maydon va bogʻlarda bayram konsertlari, sport musobaqalari va xalq sayllari oʻtkaziladi, kechqurun mushakbozlik boʻladi. Asosiy rasmiy tadbirlar poytaxt Toshkentda oʻtsa-da, Samarqanddagi kechki sayr — yoritilgan obidalar va bayramona olomon bilan — esda qolarli tajriba. Dasturlar har yili alohida eʼlon qilinadi; bayram kunlari baʼzi koʻchalarda transport harakati cheklanishi mumkin.

Poyga haqida

Challenge Samarkand — dunyo boʻylab triatlon poygalarini oʻtkazadigan Challenge Family seriyasining bosqichi. U ilk bor 2025-yil 24-avgustda oʻtdi: erkaklar orasida britaniyalik Uill Dreyper, ayollar orasida ispaniyalik Sara Peres Sala gʻolib boʻldi. 2026-yil 13-sentabrdagi ikkinchi poygada fransuz Sem Leydlou va avstraliyalik Natali van Koevorden birinchi oʻrinni egalladi.

Asosiy masofa — oʻrta triatlon: «Silk Road Samarkand» majmuasidagi dunyodagi eng yirik eshkak eshish markazlaridan birining kanalida 1,9 km suzish, shahar boʻylab ikki aylanadan iborat 90 km ga yaqin velosiped yoʻli — Registon, Bibixonim masjidi, Amir Temur haykali va Afrosiyob yonidan — hamda majmua ichida 21,1 km yugurish. Dasturda sprint, estafeta, ayollar yugurishi va bolalar poygalari ham bor.

Tomoshabinlar uchun

Velosiped bosqichi tarixiy markaz orqali oʻtgani uchun poyga kuni sportchilarni Registon atrofida kuzatish mumkin, marra esa «Silk Road Samarkand»da. Poyga kunlari shahar markazida yoʻllar yopiladi. Keyingi poyga sanasi tashkilotchilar saytida eʼlon qilinadi.

Pomidor tumani bayrami

Bulungʻur — Samarqand viloyatining pomidor yetishtiradigan asosiy tumanlaridan biri: bu yerda har yili barcha toifadagi xoʻjaliklarda 1000 gektardan ortiq maydonga pomidor ekiladi, oʻrtacha hosildorlik gektariga 350–400 sentnerni tashkil etadi. Anʼanaviy «Pomidor sayli» shu hosilga bagʻishlangan.

2026-yil 19-sentabrda oʻtgan saylda tuman fermer xoʻjaliklari va qayta ishlash korxonalari mahsulotlari koʻrgazmasi tashkil etildi, xorijiy sayyohlar uchun mahalliy mahsulotlar degustatsiyasi oʻtkazildi, fermerlar, tadbirkorlar va logistika vakillari tajriba almashdi; turli nominatsiyalar gʻoliblari taqdirlanib, konsert dasturi namoyish etildi. Tuman mahsulotlaridan «Bulungʻur kartoshkasi», «Bulungʻur tomat pastasi» va «Bulungʻur kulchatoyi» geografik koʻrsatkich sifatida roʻyxatga olingan.

Mehmonlar uchun

Sayl — Samarqand qishloq hayoti va dehqon bozorining taʼmini his qilish uchun yaxshi imkoniyat. Bulungʻur Samarqand shahridan shimoli-sharqda joylashgan; keyingi sayl sanasi tuman hokimligi tomonidan eʼlon qilinadi.

Festival haqida

«Sharq taronalari» Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 11-martdagi qarori bilan taʼsis etilgan va oʻsha yili ilk bor oʻtkazilgan: birinchi festivalga 30 dan ortiq davlatdan ijrochilar kelgan, 2019-yilgi XII festivalda esa ishtirokchi mamlakatlar soni 75 taga yetgan. Festival YUNESKO homiyligida oʻtadi va milliy musiqa sanʼatini targʻib qilish, xalqlar oʻrtasidagi ijodiy aloqalarni kengaytirishni maqsad qiladi. Uning anʼanaviy maydoni — Registon: ijrochilar uch madrasa qarshisidagi ochiq sahnada chiqish qilgan.

Pandemiya sabab besh yillik tanaffusdan keyin XIII festival 2024-yil 26–30-avgust kunlari «Boqiy shahar» majmuasida oʻtdi va unda 70 dan ortiq davlatdan 300 dan ziyod ijrochi qatnashdi. Dastur ochilish marosimi, xalqaro jyuri baholaydigan tanlov kechalari, Sharq xalqlari musiqa madaniyatiga bagʻishlangan ilmiy-amaliy konferensiya va yakuniy gala-konsertdan iborat; bosh sovrin — 10 ming AQSh dollari.

Tomoshabinlar uchun

Festival odatda avgust oxiriga toʻgʻri keladi. Keyingi festival sanasi va maydoni Madaniyat vazirligi tomonidan alohida eʼlon qilinadi, shuning uchun safarni rejalashtirishdan oldin rasmiy xabarlarni kuzatib boring. Festival kunlari shahar mehmonxonalari tez band boʻladi.

Bayram mazmuni

Ramazon hayiti (Roʻza hayiti, Iyd al-Fitr) bir oylik roʻzaning tugashini nishonlaydi. Ramazon oyi davomida Samarqandda kechqurunlari iftor dasturxonlari yoziladi, choyxona va oshxonalar quyosh botishi bilan gavjum boʻladi. Hayit kuni ertalab erkaklar masjidlarda bayram namoziga boradi, keyin oilalar qarindosh, qoʻshni va yaqinda aza koʻrgan xonadonlarni ziyorat qiladi; bolalar uyma-uy yurib tabriklaydi va shirinlik oladi.

Amaliy maʼlumot

Ramazon hayiti Oʻzbekistonda rasmiy dam olish kuni. Sanasi hijriy oy taqvimi boʻyicha belgilanadi va har yili taxminan 11 kun oldinga suriladi; aniq kun rasman eʼlon qilinadi. Bayram kuni obidalar odatda ochiq, ammo baʼzi muassasa va doʻkonlar yopiq boʻlishi mumkin. Ramazon oyida ham sayyohlar uchun restoran va kafelar ishlaydi, lekin roʻzadorlarga hurmat bilan munosabatda boʻling.

Bayram mazmuni

Qurbon hayiti (Iyd al-Adha) Ramazon hayitidan taxminan 70 kun keyin, haj mavsumining choʻqqisida nishonlanadi va Ibrohim paygʻambarning sadoqati xotirasiga bagʻishlangan. Ertalab masjidlarda hayit namozi oʻqiladi, imkoni bor oilalar qoʻy yoki boshqa hayvon soʻyib, goʻshtining bir qismini muhtojlar, qarindosh va qoʻshnilarga ulashadi. Bayram kunlari xonadonlarda katta dasturxon yoziladi, mehmonlar kutib olinadi, qabristonlar ziyorat qilinadi.

Amaliy maʼlumot

Qurbon hayiti Oʻzbekistonda rasmiy dam olish kuni. Sanasi oy taqvimi boʻyicha belgilangani uchun har yili taxminan 11 kun oldinga suriladi va rasman eʼlon qilinadi. Bayram kunlari masjid va ziyoratgohlarda odam koʻp boʻladi: Samarqanddagi ziyoratgohlarni koʻrmoqchi boʻlsangiz, namoz vaqtlarini hisobga oling va kamtarona kiyining.