Navroʻz

Ming yillik bayram

Navroʻz bahorgi kun-tun tengligiga toʻgʻri keladi va Oʻzbekistonda 21-mart rasmiy bayram kuni hisoblanadi. U hozirgi Oʻzbekiston hududida kamida ikki ming yildan beri nishonlanadi. Samarqand bilan bogʻliqligi ham qadimiy: Afrosiyobdagi VII asr oʻrtalariga oid mashhur devoriy suratlarning janubiy devorida tadqiqotchilar Navroʻz kunlari ajdodlar xotirasiga bagʻishlangan marosim yurishini koʻradi. Bu suratlarni bugun Afrosiyob muzeyida tomosha qilish mumkin.

Sovet davrida bayram rasman tan olinmagan, 1980-yillarda esa cheklovlarga ham uchragan. Mustaqillikdan soʻng Navroʻz umumxalq bayramiga aylandi. 2009-yildan u Oʻzbekiston va boshqa davlatlar nomidan YUNESKOning nomoddiy madaniy meros roʻyxatida turadi.

Bayram odatlari

Navroʻz oldidan uylar va mahallalar tozalanadi, hashar qilinadi, yangi kiyim olinadi, qarindosh va qoʻshnilar bir-birinikiga boradi. Ayollar tun boʻyi sumalak pishiradi, halim qaynatiladi, bahor koʻkatlaridan koʻk somsa va koʻk chuchvara tayyorlanadi. «Boychechak», «Navroʻz», «Sumalak» kabi xalq qoʻshiqlari aytiladi, kurash va xalq oʻyinlari uyushtiriladi.

Samarqandda bayram kunlari bogʻ va mahallalarda sayllar, konsertlar boʻladi; soʻnggi yillarda tadbirlar «Boqiy shahar» majmuasida ham oʻtkazilmoqda. Agar sizni sumalak tatib koʻrishga taklif qilishsa, yoʻq demang — bu yaxshi niyat va baraka ramzi.