1938 – 2016
Islom Karimov
Oʻzbekiston Respublikasining birinchi Prezidenti
Samarqandda tugʻilgan davlat arbobi, 1990–2016-yillarda Oʻzbekistonga rahbarlik qilgan birinchi Prezident. Samarqanddagi Hazrati Xizr masjidi yonida dafn etilgan.
© Helene C. Stikkel, Public domain
Samarqanddan Toshkentgacha
Islom Abdugʻaniyevich Karimov 1938-yil 30-yanvarda Samarqandda, xizmatchi oilasida tugʻilgan. 1960-yilda Oʻrta Osiyo politexnika institutini mexanik-muhandis, 1967-yilda Toshkent xalq xoʻjaligi institutini iqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Toshkent qishloq xoʻjaligi mashinasozligi zavodida va Chkalov nomidagi aviatsiya zavodida muhandis boʻlib ishlagan, 1966-yildan respublika Davlat plan qoʻmitasida ishlab, uning rais oʻrinbosarigacha koʻtarilgan.
1983-yilda Oʻzbekiston SSR moliya vaziri, 1986–1989-yillarda Qashqadaryo viloyat partiya qoʻmitasining birinchi kotibi, 1989-yil iyunidan Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi boʻldi. 1990-yil 24-martda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi uni respublika Prezidenti etib sayladi.
Mustaqillik yillari
1991-yil 31-avgustda Oʻzbekistonning davlat mustaqilligi eʼlon qilindi; oʻsha yilning 29-dekabrida Karimov umumxalq saylovida Prezident etib saylandi. Uning vakolatlari 1995-yilgi referendum bilan uzaytirilgan, u 2000, 2007 va 2015-yillarda qayta saylangan. Karimov rahbarligi davri turlicha baholanadi: rasmiy tarixnavislik uni mustaqil davlatchilik asoschisi sifatida koʻrsatadi, xalqaro huquq himoyachilari va gʻarb hukumatlari esa saylovlar, siyosiy erkinliklar va inson huquqlari bilan bogʻliq vaziyatni keskin tanqid qilgan.
Samarqand bilan bogʻliq bir qator loyihalar uning tashabbusi bilan amalga oshirilgan: Xartangdagi Imom al-Buxoriy (1998) va Chokardizadagi Imom Moturidiy (2000) yodgorlik majmualari, 1997-yildan Registonda oʻtkaziladigan «Sharq taronalari» xalqaro musiqa festivali, 2007-yilda nishonlangan Samarqandning 2750 yilligi.
Vafoti va xotira
Islom Karimov 2016-yil 2-sentabrda Toshkentda vafot etdi. 3-sentabrda Registonda dafn marosimi oʻtkazilib, Shohi Zinda yaqinidagi Hazrati Xizr masjidi yonida dafn etildi. 2017-yil sentabrida Registon yaqinida, u tugʻilib oʻsgan mahalla atrofida haykali ochildi; 2018-yil 30-yanvarda, tavalludining 80 yilligida, qabri ustida UNESCO bilan kelishilgan loyiha asosida qurilgan maqbara va yodgorlik majmuasi ochildi.
