Kattaqoʻrgʻon suv ombori

Oʻzbekistonda qurilgan birinchi suv ombori (1940–1951): 79,5 km² suv yuzasi va 900 mln m³ sigʻim. Kattaligi uchun xalq uni “Oʻzbek dengizi” deb ataydi.

Birinchi suv ombori

Suv ombori Kattaqoʻrgʻon shahridan janubda, Zarafshonning chap sohilidagi tabiiy botiqda 1940–1951-yillarda barpo etilgan. 1941-yilda uzunligi qariyb 4 km, balandligi 28 metrli tuproq toʻgʻon koʻtarildi, keyinchalik u 31,5 metrga yetkazildi. 1954-yilda ombor loyihaviy 662 mln m³ hajmga toʻldi, 1968-yilgi rekonstruksiyadan soʻng sigʻimi 900 mln m³ ga oshdi.

Suv yuzasi 79,5 km², uzunligi 15 km, eni 10 km gacha, eng chuqur joyi 25 metr. Qirgʻoqlari koʻplab tor yarimorollar bilan oʻyilgan. Ombor Qoradaryodan 21 km li kanal orqali toʻladi va Samarqand hamda Buxoro viloyatlaridagi 94 ming gektar yerni sugʻoradi; bu yerda baliqchilik ham rivojlangan. 2025-yil oxirida qabul qilingan hukumat qarorida ombor sohilida ekoturizm klasteri va janubiy qismida yil boʻyi ishlaydigan turistik majmua barpo etish rejalashtirilgan.

Dam olish va istiqbol

Ombor suvi 15 km li chiqish kanali orqali yana Qoradaryoga qaytadi. Gʻarbiy, janubiy va janubi-sharqiy qirgʻoqlari boʻylab Kattaqoʻrgʻon va Nurobod tumanlari chegarasi oʻtadi. Yoz oylarida sohil baliqchilar va oilaviy sayr qiluvchilar bilan gavjum boʻladi, biroq jihozlangan plyajlar hali kam. Hukumat rejasiga koʻra, ombor janubidagi Saroyqoʻrgʻon oʻrmon xoʻjaligi hududida 45 gektarlik turistik majmua, Kattaqoʻrgʻon shahrida esa chiqish kanali boʻylab 11 km li sohilboʻyi dam olish hududi barpo etiladi.