Ibodatxona Rossiya imperiyasi davri UNESCO

Gumbaz sinagogasi

Buxoro yahudiylarining XIX asrdan beri ochiq ibodatxonasi

Qurilgan

1885–1891

Tavsiya etilgan vaqt

45 daq.

Hudud

Samarqand shahri

Tarixiy yahudiylar mahallasi markazidagi 1885–1891-yillarda qurilgan sinagoga — Samarqandda hozir ishlayotgan ikki sinagogadan biri. Yonida yuz yildan oshiq tarixga ega hammom bor.

Gumbaz ostidagi ibodatxona

Kanesoi Gumbaz — Samarqanddagi buxoro yahudiylarining hozir faoliyat koʻrsatayotgan ikki sinagogasidan biri. Uning qurilishi 1885-yilda boshlanib, 1891-yilda tugagan. Ibroniycha yozuvga koʻra, sinagoga jamoa boshligʻi — kalontar ravvin Rafael ben Moshe Nosi Kalontarning xohishi va mablagʻi bilan, rafiqasi Sporo xotirasiga qurilgan; qurilishga Avrom Hamomining oʻgʻli Dovud rahbarlik qilgan. Oilaviy rivoyatga koʻra, Rafael Kalontar bu yerda ibodat qilishga ulgurmagan: u oʻsha 1891-yilda vabo epidemiyasida vafot etgan.

Nomi forscha-tojikcha «gumbaz» soʻzidan: bino yonidagi yahudiylar hammomi kabi gumbazli tizimda qurilgan. Tashqi devorlar bilan oʻralgan hovli atrofida ibodat va xizmat xonalari joylashgan.

Hech qachon yopilmagan

XIX asr oxirida Samarqandda 30 ga yaqin sinagoga boʻlgan, Kanesoi Gumbaz esa ularning hech qachon yopilmaganlaridan biri. Ikkinchi jahon urushi yillarida bu yerda SSSRning Yevropa qismidan evakuatsiya qilingan yahudiylar boshpana topgan. Sovet davrida faoliyati qattiq nazorat ostida boʻlgan, mustaqillikdan soʻng sinagoga toʻliq ishlay boshlagan.

Yahudiylar mahallasi

Sinagoga eski shahar sharqidagi Mahallai Yahudiyon — Oʻrta Osiyodagi eng katta yahudiy mahallalaridan birining markazida turadi. Mahallani jamoa ichidan tanlangan obroʻli, diniy bilimli kalontar (yahudiy-tojik tilida «eng kattasi») boshqargan; bu yerda sinagogalar, xeder maktablari, hammom, choyxona, boʻyoqchi, etikdoʻz va toʻquvchilar ustaxonalari boʻlgan. 1970-yillardan boshlab koʻpchilik oilalar Isroil, AQSh va boshqa mamlakatlarga koʻchib ketgan, bugun mahallada bir necha oila qolgan. Diaspora vakillari esa ota-bobolari uyini va qabrlarini ziyorat qilish uchun hamon qaytib keladi. Bugun eski hovlilarning bir qanchasi mehmon uylariga aylangan, ayrim koʻchalar esa mashhur samarqandlik yahudiylar nomi bilan ataladi. Sinagoga roʻparasida 1893-yildan ishlab kelayotgan «Hammomi Dovudi» joylashgan.

Foydali maslahatlar

Bu faol ibodat joyi: kirishdan oldin jamoa vakilidan ruxsat soʻrang, yopiq kiyimda keling; erkaklar boshini yopishi kerak.
Shanba (shabbat) va yahudiy bayramlarida sayyohlik tashriflari va suratga olish nomaqbul — boshqa kunni tanlang.
Mahallaning tor koʻchalaridan Moturidiy majmuasi va Shohizinda tomon piyoda davom eting; eski hovlilarga faqat egalarining roziligi bilan kiring.

Manbalar (4)

Galereya